Dünya giderek karmaşıklaşan bir güvenlik periyodundan geçiyor. Memleketler arası kurumlar savaşları önlemekte zorlanıyor, klâsik ittifakların verdiği teminatlar sorgulanıyor. Orta Doğu’da ise Gazze’den Lübnan’a, Suriye’den Yemen’e ve İran’dan Körfez’e uzanan bir istikrarsızlık jenerasyonu bulunuyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması bu türlü bir ortamda ortaya çıktı. Yaklaşık bir yıl süren müzakerelerin akabinde mutabakatın imza altına alınması, süreksiz bir kriz yansısı değil, uzun vadeli bir diplomatik hazırlığın sonucu olduğunu ortaya koydu. Bir yıla yayılan bu hazırlık, Ankara’nın masaya panikle değil, hesaplı bir stratejiyle oturduğunun da işareti olarak bedellendiriliyor.

Üç ülkeden birine yönelik silahlı akının tarafların tümüne yapılmış sayılması kararı, Mekke Anlaşması’nı sıradan bir askerî iş birliğinin ötesine taşıyor. Üç ülke güvenliklerini ortak bir tabanda tanımlıyor ve akına uğrayan tarafın yalnız bırakılmayacağına ait güçlü bir siyasi garanti veriyor. Ortaya çıkan yapı, Orta Doğu’da uzun müddettir eksikliği hissedilen bölgesel bir garanti düzeneği olarak bedellendiriliyor.

Mekke Anlaşması’nın Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesine dayanması, savunma niteliğini hukuken güçlendiriyor. Bu madde devletlerin ferdî ve kolektif yasal müdafaa hakkını tanıyor. Hasebiyle muahede taarruz yetkisi değil, silahlı hücum hâlinde ortak savunmanın çerçevesini oluşturuyor.

Mekke Anlaşması, Ankara açısından açık bir diplomatik muvaffakiyet. Türkiye, Pakistan’la klâsik dostluğunu ve Suudi Arabistan’la yine kurduğu inanç münasebetini kurumsal bir savunma iştirakine dönüştürdü. Birkaç yıl evvel önemli meseleler yaşayan Ankara ile Riyad’ın bugün ortak savunma muahedesine imza atması, Türk diplomasisinin hareket yeteneğini gösteriyor. Türkiye geçmişteki uyuşmazlıkların dış siyasetin geleceğini daima esir almasına müsaade vermeden münasebetlerini karşılıklı çıkar temelinde tekrar kurabiliyor.

Ankara bu yapıya sonradan katılan tali bir ülke değildir. Yeni sistemin üç kurucu aktöründen biridir. Böylelikle NATO, Karadeniz, Kafkasya, Doğu Akdeniz, Körfez ve Güney Asya güvenlik etrafları arasında ilişki kurabilen merkez ülke pozisyonunu güçlendiriyor. Türkiye artık kendisine sunulan güvenlik siyasetlerine sırf ahenk sağlayan değil, güvenlik mimarisi tasarlayan ve farklı aktörleri birebir masada buluşturan bir ülke pozisyonuna yükseliyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, bütün teknik detayları açıklanmış klasik bir askerî ittifaktan evvel güçlü bir siyasi irade ve karşılıklı teminat beyanı olarak bedellendiriliyor. Muahedenin çerçevesi şimdi netleşmese de mevcut çerçeve bile Türkiye açısından değerli kazanımlar içeriyor. Ankara ek bir siyasi ve stratejik teminat elde ediyor. Savunma sanayii için yeni yatırım ve ihracat imkânlarına kavuşuyor. Güç ve ticaret yollarında daha fazla kelam sahibi oluyor. NATO içindeki pahasını korurken Körfez ve Güney Asya’daki tesirini genişletiyor.

Ankara, Türkiye’nin NATO üyeliği ile bölgesel iştiraklerinin birbirinin alternatifi olmadığını açıkça belirtiyor. Mekke Anlaşması mevcut memleketler arası yükümlülükleri geçersiz kılmıyor, güvenlik yükünün paylaşılmasını sağlıyor. Yeni paydaşlığın Türkiye’nin NATO içindeki kıymetini azaltmak yerine artırabileceği belirtiliyor. Körfez ve Güney Asya’da etkili güvenlik ilgileri kurabilen bir Türkiye’nin, Batılı müttefikleri açısından daha değerli hâle geleceği söz ediliyor.

Anlaşmanın Türkiye’ye sağlayabileceği yararların askerî alanla hudutlu olmadığına dikkat çekiliyor. Kızıldeniz, Babülmendep, Hürmüz Boğazı ve Hint Okyanusu’ndaki güvenliğin Türk iktisadını direkt etkilediği belirtilirken, bu güzergâhlarda yaşanan krizlerin güç fiyatlarını ve taşıma maliyetlerini artırdığı vurgulanıyor. Üç ülkenin deniz güvenliği ve istihbarat alanında daha yakın çalışmasının Türkiye’nin ihracat sınırlarının ve güç tedarikinin korunmasına katkı sağlayabileceğine dikkat çekiliyor.

Mekke’de atılan imzanın güçlü bir sembolik manası da bulunuyor. Anadolu’dan Hicaz’a, İslamabad’dan Riyad’a uzanan sınır ortak tarih, inanç, kardeşlik ve güç vakitlerde dayanışma iradesini temsil ediyor. Mekke Anlaşması bu yakınlığı kurumsal bir stratejik iştirake dönüştürme fırsatı sunuyor.

Anadolu Ajansı Editör Masası’na konuk olan Fidan, muahedenin uzun bir süreçte hazırlandığını söz ederek “Bunları (içeriği) tam 2 yıl 8 aydır ben ortaklarımızla, imza attığımız ortaklarla ve başka bölge ülkeleriyle kesintisiz konuşuyorum” dedi. Fidan, muahedenin bağlayıcılığı konusunda da “Biz burada imza attık, ayrıldık, yok. Bu Genel Sekreterlik daha sonra 3 ülke arasındaki bu savunma ittifakıyla ilgili mevzuları yakından takip edecek, alınan kararların uygulanmasını. Burada şu anda çalışmaya başlamadık, daha imzalar yeni atıldı. Birinci komite toplantısından sonra muhtemelen bakanlar olarak önderlerin onayına sunacağımız konular, sekreteryanın kurulması, yapısı, işleyişi ve verilecek birinci ödevler olur” diye konuştu. “Ülkeler sıkıştıkça ‘ya biz ne yapacaktık beraber’ deme durumunda olmayacaklar” diyen Fidan, başarıyı ‘rastgeleliğe’ bırakmamak gerektiğini kaydetti.

“Bu 3 ülke, çekirdek ülke” diyen Fidan, Mekke Anlaşmasına katılmak isteyen, ismini vermek istemediği öteki ülkeler de olduğunu ve muahedeyi oluştururken bu konu üzerinde karar vermekte zorlandıklarına işaret etti Fidan, “Diğer ortaklarımızın yüklü tercihi bu mutabakattaki ilgili maddeyle de tabir edildiği üzere üç ülke kurucu çekirdek ülke olsun. Prensipleri, standartları ve yani bu yapının bekasını belirlemede etkin rol oynasınlar. Lakin bu çekirdek ülkelerinin onayıyla da başka ülkeler buraya katılsınlar. Cumhurbaşkanımızın vizyonunda aslında bizim üç ülkeyle hudutlu kalmamamız daha da büyümemiz” diye konuştu. Fidan, “Bu bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en kıymetli adım. Bakın bu bölge son 100 yıldır Osmanlı’nın bölgeden çekilmesinden beri istikrarsızlıkla anılan bir bölge. O yahut bu formda.

Ama artık bölge ülkeleri yani kendileri bir araya gelerek kendi sorumluluklarını üstlenerek bir kıymetli adımlar atıyorlar.” değerlendirmesinde bulundu.

Dışişleri Bakanı Fidan’ın açıklamalarında öne çıkan başlıklar şöyle:

“Cumhurbaşkanımız liderliğinde yürüttüğümüz dış siyasetin kimi köşe taşları var. Onlardan birinin gerçekleşmesiyle ilgili bir olaya şahit ettik.

Bölgesel sahiplenmemizin artırılması değerli. Dışarıdan gelen hegamonlar meseleleri çözmüyorlar, daha da akut hale getiriyorlar.

Bölgedeki istikrarsızlıklarının giderilmesi, durdurulması, daha büyük entegrasyonun sağlanarak bölge halkının refahının ilerletilmesi konusunda bir irade var.

İki yıldır bu mutabakat hazırlanıyor.

Bu ittifaka imza atan ülkeler birbirlerinin güvenliğine tehdit olmayacaklarını taahhüt ediyorlar. Dışarıda bir aktöre karşı değil içeride biz artık dayanışma halindeyiz.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması teknik olarak, NATO Antlaşması’nın kolektif savunmaya ait 5. maddesiyle tıpkı.

Yazıya bağladığımız bir ortak tehdit yok.

Suudi Arabistan, Pakistan, Türkiye’nin dış siyaset hallerine baktığınızda yayılmacı siyasetleri olan ülkeler değil. Kendi hudutları içerisinde kendi kederleriyle, kalkınmalarıyla meşguller.

Bize saldırmayan hiçbir ülke gayemizde değil.

İster bölge içinden ister dışından hücuma uğramadığı sürece bu ittifakın rastgele bir ülkeyle alıp veremediği olamaz.

Hiçbir biçimde farklı coğrafyaları, farklı öncelikleri birbiriyle çatışır halde tutacak değiliz.

Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye yayılmacı ülkeler değil.

Sekreteryanın merkezi Suudi Arabistan’da olacak, o formda kararlaştırdık.

Adını vermek istemiyorum, diğer ülkeler var katılmak isteyen.

Tatbikatlar olacak, eğitimler olacak.Bunlar zati ortak askeri ittifakların tabiatındaki konular. Bunları yapmadan ortak çalışabilirliği, ortak hareket edilebilirliği ortaya koyamazsınız.

Genel şu anda söylenen Mekke İttifakı.

Bir sonraki kademede Mısır’ın da ittifakın arasında bulunacağına inanıyorum.

Cumhurbaşkanımızın vizyonunda bizim 3 ülkeyle sonlu kalmamamız, büyümemiz, gerekirse bütün ülkeleri bu çatının altında toplamamız var.

Bu bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en değerli adım. Bu bölge, son yüz yıldır Osmanlının çekilmesinden beri istikrarsızlıkla anılan bir bölge.”

“(Kafkas Paktı ihtimali) Bunlar gerektiği vakit inşa edilebilir.

Avrupa’yla Orta Doğu güvenlik mimarilerini Türkiye üzerinden uzun vadede, hatta orta vadede uyumlaştırılması mümkün.”

“(İran Körfezi’nde savaş ve gayrette Hürmüz Boğazı’nın kapatılması) Enerji açısından bize direkt tesir eden bir durum yok.

Kızıldeniz ticaret havzasının kapatılması bizim alışılmış ki menfaatimizle direkt bir husus.

Şu anda en kıymetli öncelik herkesin üzerinde çalıştığı, süreksiz müddet de olsa – ki 60 gün olarak nitelendiriliyor- boğazın açılmasını sağlayacak bir uzlaşmanın sağlanması.

Şu anda bölge ülkeleri, Amerika, Batı, Avrupa, Asya, bu boğazın bir an evvel açılmasını talep ediyor, bu bahiste büyük bir baskı var.

(Suudi Arabistan-İran gerilimi) Suudi Arabistan ile konuştuğumuz vakit İran’la ilgili “Biz İran’la savaşalım, İran’ı yok edelim” üzere bir niyetleri yok. Bu hususta daha farklı fikirleri var. İran’a yönelik askeri müdahalenin tahlil olmadığını, konuşma yoluyla mutabakat yoluyla bu problemin halledilmesi konusunda bir duruşları var.”

“Hamas’ın Filistin halkını önceleyen yaklaşımı takdire şayan bir yaklaşım; Filistin halkı bunu kesinlikle ödüllendirecektir.

İsrail’in en çok korktuğu şey memleketler arası izolasyon.

İsrail’in temel gayesi Gazze’yi Filistinsizleştirmek olduğu sürece bu cins oyunlar devam edecek.”

“Kimsenin taviz vermediği bir yerde savaş kendi taviz alanını kendi oluşturana kadar şiddetini artırarak devam eder.

(Karadeniz’de Türk sahipli yahut bayraklı gemilere saldırılar) Diğer amaç alınan gemilere göre Türk gemilerinin sayısı biraz daha az ancak yeniden de bizi çok fazla telaşa sevk eden bir konu.

Cephedeki yıpratma cephe gerisindeki yıpratmaya döndüğü vakit husus bir muharebeyi kaybedip kaybetmemeye değil millet olarak var olup olmamaya gelir.

Bu tehlikeli bir durum. Bizim ne yapıp edip araya girip milletlerarası toplum olarak bu savaşı durdurmamız gerekiyor, zira burada olmaz denen her şey oluyor.”

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi

“Bu çerçeve yasanın çok düzgün yazılmış, garanti altına alıcı kararları var. O açıdan hoş bir lisanı ve sistemi var. Örgüt kendi silahlarını bırakmadan imkan ve yeteneklerinden vazgeçmeden, bu yasanın konularından yararlanamayacak.”

“Bizim için tahlil temel iki devletli tahlilin hayata geçmesi, ülkü tahlil bu. Bizim durduğumuz yer bu.

Kıbrıs Türkünün hükümran, eşit, bağımsız duruşu değerli.

Rum bölümü hiçbir vakit için Türklerle eşit devlet paylaşımına gitmeyecekler. Bu iki artı iki dört katılığında bir mevzu.

Kıbrıs Türklerini içine alan her türlü diyalog ortamını destekliyoruz.

Belli menfaatlere ulaşmak için kalıcı tahlilleri beklememize gerek yok.

Rum kısmını devlet olarak tanımıyoruz. Sen Kıbrıs Türkünün hakkını tanımazsan ben de senin devlet varlığını tanımam. Sen 1960’da kurulan devlet değilsin.

50 yıldır statüko birebir, adadaki istikrar, barış tek bir nedenden oluyor Türk askerinin adada var olmasından ötürü.”

“Bundan sonra ASEAN bölgesiyle çok yakından çalışmaya devam edeceğiz.

Hem bölgenin hem dünyanın karşılaştığı tüm hayati meselelere karşı Türkiye’nin saygın bir aktör olarak son derece yapan, ön alıcı katkıları var.”

Ayrıntılar geliyor…

Adalet Bakanı Akın Gürlek, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile birlikte İstanbul Esenyurt’ta adalet ve güvenlik alanlarında hayata geçirilmesi planlanan projelerin alanlarında incelemelerde bulunmak üzere Esenyurt’a geldi. Esenyurt’taki Recep Tayyip Erdoğan Parkı’nın toplumsal alanlarında vatandaşlarla bir araya gelen Gürlek ve Çiftçi, daha sonra Büyükçekmece Adliyesi’ne ziyarette bulundu.

Gürlek, “Suç ve cürüm örgütleriyle daha süratli ve daha faal uğraş edilmesini sağlayacak altyapıyı süratle hayata geçiriyoruz. Buradan devlet ve millet düşmanlarına bir defa daha sesleniyorum: Adaletin tecellisi artık daha süratli ve daha kararlı olacaktır. Aziz İstanbullular, son 6 ayda Türkiye genelindeki uğraşımıza rakamsal olarak bakarsak, Örgütlü, Narkotik ve Ekonomik Suçlar Daire Başkanlığı’mızın çalışmaları ile 81 il Cumhuriyet Başsavcılığı’mızın uyumu kapsamında, 2026 yılının Şubat-Temmuz periyodunda uyuşturucu, yasa dışı bahis, sanal kumar ve organize cürüm yapılanmalarına yönelik binlerce operasyon gerçekleştirildi; on binlerce kuşkulu hakkında süreç yapıldı, çok sayıda kuşkulu tutuklandı, çok sayıda kuşkulu hakkında da isimli denetim önlemleri uygulandı. 22 Haziran tarihli genelgemiz doğrultusunda organize kabahat örgütlerine yönelik gayretimiz daha da güçlendirilirken, hatadan elde edilen yüz milyonlarca lira ile yüksek ölçüde döviz, milyarlarca lira pahasındaki uyuşturucu madde ve üretim girdileri, binlerce taşınmaz, araç, banka hesabı, şirket ve finansal işletme soruşturma ve önlem süreçlerine dâhil edildi.

Yasa dışı bahis siteleri ve kripto varlık hesapları hakkında gerekli süreçler yapılırken, tespit edilen toplam süreç hacmi bir trilyon Türk lirasını aşmıştır. Operasyonların detayları ve şimdiki bilgiler, Adalet Bakanlığımızın resmî yayın organları aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Bu sayıların her biri; kapsamlı soruşturmaları, titiz kanıt toplama süreçlerini, Cumhuriyet savcılarımızın ve kolluk ünitelerimizin yoğun emeğini tabir etmektedir. Bu tablo bize şunu söylüyor: Örgütlü cürüm, sadece bir asayiş sorunu değildir; birebir vakitte devasa bir kayıt dışı iktisat ve kara para sıkıntısıdır. Bu sebeple, bundan sonra da hatanın görünen yüzüne değil, onu besleyen finansal damarlara yöneleceğiz.

Gürlek, “Aziz İstanbullu hemşehrilerim, değerli basın mensupları, önümüzdeki devirde 5 alana bilhassa yoğunlaşacağız. Suç gelirlerinin takibi ve geri alınmasında ihtisaslaşmayı artıracağız. Kripto varlıklar, elektronik para kuruluşları ve dijital ödeme sistemleri üzerinden yürütülen aklama tekniklerine karşı teknik kapasitemizi güçlendireceğiz. Milletlerarası isimli yardımlaşma, iade ve ortak soruşturma süreçlerini hızlandıracağız. Savcılarımızın örgütlü kabahat, narkotik ve mali tahlil alanındaki uzmanlığını daima eğitimlerle destekleyeceğiz. İllerimizin saha deneyimini ortak data ve tahlil altyapısıyla buluşturacağız. Bu nedenle; uyuşturucu şebekeleri, sanal bahis ve kumar yapıları, sokak çeteleri dâhil tüm yasa dışı yapılanmaların kılcal damarlarına kadar inerek hesap soracak ve kanunların bize verdiği tüm yetkileri kullanarak üzerlerine gideceğiz. Milletimiz huzurlu olsun. Değerli basın mensupları, buradan bir defa daha açıkça tabir ediyorum: Suç örgütlerinin büyüklüğü, memleketler arası kontakları, finansal gücü yahut kullandıkları teknolojinin karmaşıklığı bizi yolumuzdan çeviremez. Devletimizin imkânları, kurumlarımızın deneyimi ve hukukun gücü her türlü cürüm yapılanmasından üstündür. Bu uğraşta fedakârca misyon yapan Cumhuriyet savcılarımıza, yargıçlarımıza, emniyet ve jandarma teşkilatımıza, Sahil Güvenlik ve gümrük ünitelerimize, MASAK ve Adli Tıp Kurumu uzmanlarımıza, Bakanlığımızın bütün çalışanlarına teşekkür ediyorum. Uluslararası iş birliği süreçlerine katkı sunan muhatap kurumlara da şükranlarımı tabir ediyorum. Maksadımız nettir: Suçun kar kapısı olmadığı, gençlerimizin zehirden korunduğu, vatandaşımızın emeğinin teminat altında bulunduğu ve herkesin hukuk önünde eşit olduğu bir Türkiye. Bu gaye doğrultusunda kararla, sabırla ve hukuktan ayrılmadan çalışmaya devam edeceğiz” dedi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, “Terörsüz Türkiye’ teklifi kanun olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinden geçmiş olacak. Burada en büyük hisse Cumhurbaşkanımıza ilişkin. Esenyurt ilçemizde 800 kilo uyuşturucu emniyet çalışmaları çabasıyla ele geçirildi.” dedi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek: “Herkesin hukuk önünde eşit olduğu bir Türkiye için çalışmaya devam edeceğiz.”

Bakan Gürlek’in açıklamasından öne çıkan başlıklar şöyle:

Sanal bahis, uyuşturucu ve sokak çetelerinde yeni bir boyuta geçeceğiz. Milletlerarası isimli yardımlaşmaya yoğunlaşacağız.

Son 6 ayda çabayı temel alırsak, 81 ilde Şubat ve Temmuz’u baz alırsak binlerce operasyon gerçekleştirdik.

Uyuşturucu, sokak çeteleri ile gayrette organize uğraş halkasını esas alıyoruz.

Asla meydanı boş sanmayın, devlet buradadır. Vatandaşının yanındadır.

Herkesin hukuk önünde eşit olduğu bir Türkiye için çalışmaya devam edeceğiz.

Ayrıntılar geliyor…