ABD’de İsrail’e üç berbat haber

ABD siyasetinde İsrail’e verilen şartsız dayanağın uzun yıllardır süren yükü, son periyotta hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi kanatta yaşanan gelişmelerle birlikte tartışılmaya başlandı. Son bir hafta içinde yaşanan üç değerli gelişme, Kongre’de İsrail siyasetlerine yönelik tenkitlerin artık marjinal bir telaffuz olmaktan çıkıp daha geniş bir siyasi tabana yayıldığını gösterdi. Demokrat Parti’de ilerici kanadın adaylarından Melat Kiros’un ön seçim zaferi, İsrail’e askeri yardımların kesilmesini öngören teşebbüse verilen takviye ve USS Liberty saldırısının yine soruşturulması daveti, Washington’da yeni bir devrin işaretleri olarak değerlendiriliyor.

Colorado’nun Denver bölgesini kapsayan seçim çevresinde Demokrat Parti ön seçimlerini birinci defa aday olan demokrat sosyalist Melat Kiros kazandı. Yaklaşık 30 yıldır Kongre’de vazife yapan Diana DeGette’i mağlup eden Kiros, ilerici kanadın son periyotta elde ettiği en dikkat alımlı muvaffakiyetler arasında yer aldı. Zafer konuşmasında “Filistin’deki soykırımı sona erdireceğiz” tabirini kullanan Kiros, İsrail’e yönelik silah ambargosu uygulanmasını, ABD’nin askeri yardımlarının büsbütün durdurulmasını ve Amerikan siyasetindeki büyük lobilerin tesirinin azaltılmasını savundu. AIPAC’ı da eleştiren Kiros, kurumsal siyasi bağışların Amerikan demokrasisi üzerindeki tesirine karşı gayret edeceğini söyledi. New York’taki ilerici adayların son muvaffakiyetlerinin akabinde gelen bu sonuç, Demokrat Parti içerisinde İsrail’e yönelik daha sert tenkitler getiren isimlerin tesirinin arttığı yönünde yorumlandı.

İsrail’e yönelik tenkitler sadece seçim kampanyalarında değil, Kongre’deki oylamalara da yansıyor. Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Thomas Massie tarafından sunulan değişiklik önerisi, İsrail’e her yıl sağlanan 3,3 milyar dolarlık askeri yardımın kaldırılmasını öngörüyor. Demokrat Parti’nin ilerici kanadının önde gelen isimlerinden Greg Casar ile Alexandria Ocasio-Cortez, kelam konusu değişikliğe dayanak vereceklerini açıkladı. Casar, İsrail hükümetinin Gazze’de savaş hataları işlediğini ve ABD’nin daha fazla silah finansmanı sağlamaması gerektiğini savunurken, Ocasio-Cortez de tasarı lehinde oy kullanacağını duyurdu. Kelam konusu teklif, 2016 yılında imzalanan ve 2028’e kadar geçerli olan 38 milyar dolarlık askeri yardım mutabakatının yıllık kısmını maksat alıyor. Her ne kadar teklifin yasalaşma ihtimali belgisiz olsa da, Kongre’de birinci sefer bu ölçekte askeri yardımın açık biçimde tartışmaya açılması dikkat çekiyor.

İsrail’e ait tartışmaların üçüncü kıymetli başlığı ise 1967’de yaşanan USS Liberty saldırısı oldu. Cumhuriyetçi Temsilci Thomas Massie, akında hayatını kaybeden 34 Amerikalı askeri anan bir karar tasarısı sunarken, olayın yine soruşturulması davetinde bulundu. Massie, geminin üzerinde Amerikan bayrağının açık halde görüldüğünü ve olayla ilgili hâlâ cevaplanmamış sorular bulunduğunu belirterek federal hükümeti belgeyi yine incelemeye davet etti. ABD Donanması’na ilişkin teknik araştırma gemisi USS Liberty 8 Haziran 1967’de, İsrail savaş uçakları ve torpido botları tarafından gaye alınmıştı. İsrail saldırıyı bir kusur olarak nitelerken, hayatta kalan Amerikalı denizciler, gemilerinin kazara gaye alınmasının “imkansız” olduğunu lisana getiriyor.

İsrail’in egemenliğindeki tarihi Filistin toprakları ve işgal altındaki Doğu Kudüs’te ezan sesini susturmayı amaçlayan yasa tasarısı İsrail Meclisi’ndeki ön oylamadan geçti. Tasarı, meclisteki ön oylamadan milletvekillerinin 36 “hayır” oyuna karşı, 50 “evet” oyuyla onaylandı. Tasarının yasalaşabilmesi için evvel ilgili komitede görüşülüp, akabinde İsrail Meclisi’nde yapılacak üç oylamadan daha geçmesi gerekiyor.