Cevdet Yılmaz: Yapmamız gereken üretken yapay zekayı desteklemek

İZFAŞ tarafından, İzmir ‘de Ticaret Bakanlığı himayesinde gerçekleştirilen İEF, bu yıl ‘teknoloji’ temasıyla ve ‘Zamanın Ötesine Geçiyoruz’ sloganıyla 93’üncü kere kapılarını açtı. 30 Ağustos- 9 Eylül tarihleri ortasında ziyaretçilerini ağırlayacak fuarda, Kültürpark’ta Atatürk Açıkhava Tiyatrosu’nda açılış resepsiyonu düzenlendi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın tüm İzmirlilere selamlarını ve fuar iştirakçilerine muvaffakiyet dileklerini ileterek merasimdeki konuşmasına başlayan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, “Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ten miras olan İzmir Fuarı’nın, Gazi Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarını hürmetle yad ettiğimiz Zafer Haftası’na denk gelmiş olmasını son derece manalı buluyorum. Dumlupınar ve Sakarya’da elde edilen zaferler sonrasında, İzmir’i kurtarmak üzere Atatürk’ün kahraman ordumuza verdiği ‘Ordular, birinci gayeniz Akdeniz’dir, ileri’ komutu, ulusal hafızamıza kazınmıştır. Böylelikle kuruluşun ve kurtuluşun kentine dönüşen İzmir, akabinde İktisat Kongresi ve İzmir Fuarı ile kalkınmaya açılan kapı; ekonomik bağımsızlık için yükselen ses olmuştur” dedi. Yılmaz, “Bağımsızlığı iki türlü tanım ediyorum. Bir tanesi tüzel bağımsızlık, bir de gerçek manada bağımsızlık var. İkinci tıp bağımsızlık güç ile ilgili. Ekonominiz, teknolojik altyapınız, insan kaynağınız nitelikli ise ülke olarak üreten yapıya sahipseniz, o vakit gerçek manada bağımsız oluyorsunuz. Bizim kalkınma arayışımız budur. Ülkemizi gerçek manada bağımsız hale getirmektir. Teknoloji bağımsızlık açısında çok değerli. Dünyanın birçok yerinde artık sanayi üretimi yapılıyor. Kıymetli olan teknoloji üretmek, bunu ticari kıymete dönüştürüp dünyaya pazarlayabilmek. Bunu becerdiğiniz vakit tam manasıyla bağımsız halde yolunuza devam edebiliyorsunuz” dedi.

“Dünyanın en esaslı ticaret fuarlarından birine konut sahipliği yaparken ülkemizin yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odağında aldığı arayı hatırlatmakta yarar görüyorum” diyen Yılmaz, şunları söyledi: “100 yıllık bir Cumhuriyetiz. Geçen yıl 1,1 trilyon dolar aşmış ekonomik büyüklüğümüz var. Dünyanın 17’nci büyük ekonomisiyiz. Kişi başı ulusal gelirimiz, geçen yıl 13 bin 110 dolar oldu. Bu yıl bu sayıların dolar bazında üst noktalarına çıkmasını bekliyoruz. Dış pazarlarda dünya çok yeterli bir devirden geçiyor. Türkiye’nin temel ihraç pazarı olan AB olumsuz bir devirden geçiyor. Bölgemizde jeopolitik riskler var. Bunun içinde zorluklar içinde ihracatı artırmaya devam ediyoruz. Temmuz ayı prestijiyle ihracatımızı yaklaşık 261,5 milyar dolara yükselttik, yıl sonunda daha da yüksek sayıları göreceğiz. İthalattaki azalış süreci var. Artan ihracat azalan ithalat ile birlikte cari dengemizde önemli bir düzgünleşme var. Cari açık kalkınma sürecimizde en kritik ögelerden biri. Geçen yıl bu vakitler yüzde 6 civarında cari açığımız vardı, bugün geldiğimiz noktada cari açığımız yüzde 2’nin altına gerilemiş durumda. Bu da dövize olan muhtaçlığı azaltıyor.”  

Merkez Bankası rezervlerinde önemli artış olduğunu, kur muhafazalı mevduatta gerileme olduğuna dikkati çeken Yılmaz, “Tarihimizin en büyük zelzele afetinin yaralarını sardığımız bir devirdeyiz. En hoş biçimde vilayetlerimizi eskisinden daha düzgün noktaya taşıyacağız. Son 2 yılda 2 trilyon TL sarsıntı harcamasına merkezi idare bütçesinden kaynak ayırdık. Buna karşın bütçe açığımızı aşikâr düzeyde tutmaya çalışıyoruz. Geçen yıl orta vadeli programda 2023 sonu için ‘6.4’ dedik bütçe açığının ulusal gelire oranını, gerçekleşmemiz 5.3 oldu. Bu yıl orta vadeli programı açıklamadık lakin bu yıl ki açığımız yüzde 5’in altında olacak. Cari açığın, bütçe açığın düştüğü, risklerin azaldığı, istikrarın arttığı devirdeyiz. Kredi notlarımız artıyor, dış finansa erişim kolaylaşıyor ve döviz cinsi borçlanmanın maliyeti düşüyor” dedi.

Enflasyon en büyük sorun olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Temel önceliğimiz enflasyonu düşürmek. ‘Orta Vadeli Program’da birinci yıl geçiş, ikinci yıl dezenflasyon, üçüncü yıl kalıcı fiyat istikrarı periyodu olacak’ dedik. Hiçbir vakit kısa vadeli konuşmadık, orta vadeli gerekçi bir programı halkımızla paylaştık. Birinci periyodu tamamladık, cari ve bütçe açığını düşürdük. Haziranla birlikte dezenflasyon süreci başladı, ağustosta yüzde 50’ye yakın bir oran bekliyoruz. Eylülde enflasyonda yüzde 50’nin altını göreceğiz. Yıl sonu MB ortaya koyduğu bant çerçevesinde sonuç bekliyoruz. OVP’nin temel maksadı fiyat istikrarını sağlamak, 2026 itibariyle tek haneli sayılara yine ülkemizi kavuşturmak, istikrarlı bir ortamda kapsayıcı büyümeyi hayata geçirmek ve kalıcı fiyat istikrarını sağladığımız ortamda kalıcı toplumsal refah sağlamak temel amacımız” diye konuştu. 

“Ekonomi programımızı kararlılıkla uygularken, yatırım ortamımızın güzelleştirilmesi için adımlar atıyoruz” diyen Yılmaz, şöyle devam etti: “Teknoloji bu manada çok kuvvetli. Türkiye’nin son 20’yılda savunma endüstrinde elde ettiği muvaffakiyetler bizim için hoş bir model. 20 yıl evvel savunma endüstrinde yüzde 80 dışa bağımlıydık, bugün yüzde 80’ini kendi imkanlarımızla gereksinimlerimizi karşılıyoruz.  Geçen yıl 5,5 milyar dolar savunma eseri ihracatı gerçekleştirdik. Bu yıl 7 milyar dolara yaklaşmasını bekliyoruz. Geçmişte, parasını verdiğimiz halde bize eserler satılmıyordu, paramızla alamadığımız eserleri öteki ülkelere satıyoruz.” 

Yatırım taahhütlü avans kredisini devreye aldıklarını aktaran Yılmaz, “Teknoloji seviyesi yüksek en az 1 milyar liralık yatırımlara ülkemizin cari açığını azaltacak yatırımlara 10 yıl vadeli düşük faizli kredi sağlıyoruz. Yeniden HIT-30 Programı’nı çok kıymetli buluyorum. Yapay zekadan robotiğe, yarı iletkenler, mobilite, ileri imalat, haberleşme ve uzay, sıhhat teknolojileri, dijital teknolojiler ve yeşil güç üzere huşular var bu pakette. Yapay zeka her alanda hayatımızı derinden etkileyecek. 3-5 sene sonra bugün gündemde olan kimi mesleklerin ortadan kalmaya yüz tutuğunu, kimi mesleklerin dönüştüğünü, yeni mesleklerin ortaya çıktığın göreceğiz. Yapay zekayı çok uygun tahlil etmemiz ve toplum olarak bu sürece hazırlanmamız gerekiyor. Doğal zekayı da unutmamak lazım, yapay zekayı da üreten doğal zekayı da. Burada öne çıkan kavram üretken yapay zeka. Yapmamız gereken üretken yapay zekayı desteklemek. Artılarını eksilerini değerlendirmeliyiz. Bir tarafta geçersiz görüntüler üzere yapay zekanın eksilerini biliyoruz. Bu teknolojileri olumlu tarafta kullanmalıyız” dedi.

Yılmaz, “Yapay zekadan siber güvenliğe, endüstrinin çevik dönüşümünden e-devlet uygulamalarına her alanda gayemiz teknolojinin kullanıcısı değil üreticisi olma. Teknolojik girişimciliği her seviyede desteklemeye devam edeceğiz 12. Kalkınma Planımızın odağına yeşil ve dijital dönüşümü koyduk. Düşük karbonlu iktisat maksadını önümüze koyarak, güçte dışa bağımlılığı azaltma perspektifimizi de gündemde tutarak yeşil ve dijital dönüşümü başarmak zorundayız. 2023’te yüzde 40,4’e ulaşan orta ve yüksek teknolojili eserlerin ihracatımızdaki hissesini, bunu plan periyodu sonunda yüzde 50’ye yakın düzeylere yükseltmeyi hedefliyoruz. Türkiye üst orta gelir liginde olan bir ülke. 20 sene evvel alt orta gelir ligindeydi. Maksadımız yüksek gelirli ülkeler ligine geçiş yapmak. Onu da teknolojik yatırımlarla katma bedeli yüksek iktisat inşa ederek başaracağız” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Gençlere güvendiğimizi ve inandığımızı tabir etmek isterim. Gençlerimizi bu alanlarda desteklendiğimiz sürece Türkiye’nin de onların da önü çok açık.  Büyük şirketler Ar-Ge’ye daha fazla kaynak ayırsınlar, teknolojik girişimcilik yapan gençlere takviye olsunlar, yenilikçi üretime ve ihracata odaklansınlar. Bunu yaparlarsa hem kendileri kazanır hem de ülkemiz ve gençlerimiz daha çok kazanır” dedi.

İzmir’in limanlarının gelişmiş sanayi altyapısı ve dinamik iş gücü ile ülkemiz ihracatında yüzde 7’ye yaklaşan hisse ile ikinci sırada yer aldığını belirten Yılmaz, “İhracatı ithalatından daha yüksek bir ilimiz. İzmirli iş insanlarımızın bu başarısına elimizdeki tüm imkanları kullanarak takviye oluyoruz, olmaya da devam edeceğiz. İzmirli ihracatçılarımıza Ticaret Bakanlığımızca sağlanan takviye meblağı 2024 Ağustos ayında yaklaşık 560 milyon lirayı aşmıştır. Bununla birlikte; mevcut özgür bölgelere ek yeni bölgelerin de açılışını gerçekleştirerek, kentin ihracat ve üretim kabiliyetini daha üst çekmeyi hedefliyoruz. Geçtiğimiz mart ayında açtığımız Batı Anadolu Özgür Bölgesi’nin (BASBAŞ) tam kapasiteye ulaşmasıyla bölgeye 20 bin civarında istihdam katkısı sağlanmış olacak. Daha evvel İzmir’i özel olarak ziyaret ederek iş dünyamızla bir ortaya geldim, istişareler gerçekleştirdik. Ortak akılla programlarımızı şekillendiriyor ve hayata geçiriyoruz.  Özel sektörümüz fikir birliği içinde Türkiye’yi büyütmeye geliştirmeye devam edeceğiz” diye konuştu.

Ticaret Bakan Yardımcısı Özgür Volkan Ağar, “Dünya üzerinde Türk eserlerinin tanınmadığı, ihracatçılarımızın adım atmadığı tek bir alanın kalmaması hususunda Ticaret Bakanlığı olarak çalışmalarımızı hızla sürdürüyoruz. Bu doğrultuda Pazar çeşitliliğimizi geliştirmek ismine Uzak Ülkeler Stratejisi ve İslam ülkeleri ile ihracatı geliştirme stratejisini hayata geçirdik. Ayrıyeten Türk ihraç ülkelerini en tesirli formda dünyaya tanıtmak maksadıyla uygulamaya koyduğumuz 2028 ihracat tanıtım ve pazarlama vizyonumuz kapsamında bölüm ve eser kümelerinde çeşitli tanıtım ve pazarlama projelerini de süratle sürdürmekteyiz. Hayatımızın artık her alanına dokunan yeşil ve dijital dönüşüme yönelik de gerekli önlemleri almaya devam ediyoruz” diye konuştu. Ağar, “Ekonomi idaremizin yol haritası olan Orta Vadeli Program ve 12. Kalkınma Planı’nın temel çerçevelerinden birini teknolojik ve inovatif dönüşüm oluşturuyor. Bu kapsamda 2023’te yüzde 40,4’e ulaşan orta yüksek ve yüksek teknolojik eserlerin ihracattaki, hissesini 2028’de yüzde 49.5’a yükseltmeyi hedefliyoruz. Yine Ticaret Bakanlığı olarak AR-GE ve İnovasyona tartı veren, ihracatçımızı artırmak ismine tasarım, markalaşma, turquality, milletlerarası rekabetçiliğin geliştirilmesi projesi, global tedarik zinciri projesi üzere dayanaklarımızın yanı sıra e-ihracat başta olmak üzere ihracatın dijitalleşmesine yönelik dayanaklarımızı geliştiriyor ve güçlendiriyoruz” dedi.

İhracatçılar olarak İzmir’i çok fazla önemsediklerini aktaran Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Ahmet Fikret Kileci, “Türkiye ihracatçısı çok önemli muvaffakiyetler elde etti. Bugüne kadarki konektörü gerçek kullandı bundan sonraki süreçte Türk ihracatçısı ve üreticisi ufak dayanaklara muhtaçlığı var” dedi. Kileci, “101 sene evvel fuarın manası oburdu bugün çok daha öbür. Yapay zekanın dijital dünyanın ve her türlü bilginin çok daha rahat hakikat tahlil edildiği ve yapacak işlerimize ışık tutan bir noktaya geldik. Bu fuarda da tek ilgili her türlü yenilik basamak önümüze çıkacak. Teknolojiye karşı koymak yerine tek birlikte hareket etmeyi öğrenmemiz gerekir. Teknolojiye, değişime dönüşüme karşı koyarsak oyunun dışında kalırız. Oyunun dışında kalmak istemiyoruz, oyunun ortasında, hatta organize eden olmak istiyoruz” diye konuştu.

Fuarın gelişerek hem İzmir ile hem de aslında tüm Türkiye ile özdeşleşen bir fuar olduğunu söyleyen İzmir Valisi Süleyman Elban, “Fuar Türkiye’deki hem fuarcılığın gelişmesine hem de milletlerarası fuarcılığın ülkemizde kökleşmesine çok önemli katkılar sunuyor” dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın da İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da çocukken fuara geldiğini söyleyen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, “Belli bir yaşta olup İzmir fuarına gelmeyen çok azdır” dedi. Tugay, “İEF eski günlerinde daha farklı kimliğe bürünmüş olabilir lakin hala yapıldığı vilayetlerde İzmir ve etraf vilayetlerin cümbüş merkezi olmaya devam ediyor. Çok kıymetlidir, sahip çıkmak için kıymetli misyonlar düşüyor” diye konuştu.

TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Ege Bölge Sanayi Odası Yönetim Kurulu Lideri Seçkin Yorgancılar, “İEF yalnızca ülkemizin değil dünyanın en esaslı milletlerarası ticaret platformlarından biri. Fuar tarihimizde kültürümüzle geleceğimizle gurur duymamız gereken değerli bir adım. Fuarın ana teması ‘teknoloji’, her alanda geleceği şekillendirmeye, ticareti dönüştürmeye devam etmekte. Fuarın teknoloji temasını odak haline alması üretim ve ticaretin teknolojideki değişim ve dönüşüme ahenk sağlaması ülkemizin dünya ticaretinde alacağı yol için önemlidir” dedi.

İEF’in İzmir ile özdeşleşen bir tertip olduğunu söyleyen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da “Dünyanın dört bir yanından insanları yıllar uzunluğu ağırlamış, Türkiye’nin vizyonunu, gelişimini bütün dünyaya duyuran merkez olmuş. Kendi geleneğini yaratması ilham verici. Bu yıl İstanbul’un onur konuğu olması bizim için çok kıymetli. Kentlerin kendi içinde geliştirdiği güzel uygulamalarını öteki kentlerle paylaşmak değerli. İstanbul ve İzmir üzere ülkemizin gelişiminde öncü kentlerin esaslı mirasına sahip çıkmak çok önemli” dedi. İstanbul İzmir ve Ankara’nın Türkiye’nin lokomotifi olduğunu vurgulayan İmamoğlu, “Görevimize Türkiye’ye üstün yarar sağlama çabası olduğumuz şuuruyla hareket ediyoruz” dedi.