Gemi tahliye edildi, akıllarda tek soru: Hantavirüs yeni bir pandemi olabilir mi?

“MV Hondius” kruvaziyerinde 3 kişinin vefatına yol açan hantavirüs salgınının akabinde yolcuların ülkelerine tahliye edilmesi, tüm dünyada endiyeye neden oluyor…

Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ), Atlas Okyanusu açıklarında seyreden Hollanda bayraklı “MV Hondius” isimli kruvaziyer gemisinde patlak veren ölümcül hantavirüs salgınıyla ilgili kamuoyunu bilgilendirdi. DSÖ Genel Yöneticisi Tedros Adhanom Ghebreyesus, virüsün kuluçka müddetinin altı haftaya kadar uzayabildiğine dikkat çekerek gemi kaynaklı yeni olayların ortaya çıkma ihtimalinin bulunduğunu söz etmiş mümkün bir global panik havasını dağıtmak ismine durum değerlendirmesi yapan Tedros, “Bunun sonlu bir salgın olduğuna inanıyoruz” tabirlerini kullanmıştı.

Salgının boyutu ve Covid-19’dan farkı

Düzenlenen basın toplantısında kelam alan DSÖ Epidemiyoloğu Maria Van Kerkhove, kruvaziyer gemisinde yaşanan bu durumun koronavirüs pandemisinin birinci günleriyle kıyaslanmaması gerektiğinin altını çizdi. Bu salgının karakteristiğine dair kesin bir ayrım yapan Van Kerkhove, “Burada net olmak istiyorum: bu SARS-CoV-2 değil. Bu bir COVID pandemisinin başlangıcı değil. Bu, bir gemide gördüğümüz lokal bir salgındır,” tabirlerini kullandı. Hantavirüsün bulaşma dinamiklerinin koronavirüsten epey farklı olduğunu ve virüsün beşerden beşere geçişi için son derece yakın ve mahrem temas gerektiğine işaret eden yetkililer, gemi genelinde hayata geçirilen geniş çaplı tecrit tedbirlerinin büsbütün önlem hedefli uygulandığını kaydettiler.

Uzmanlardan peş peşe açıklamalar

Gemi salgınının akabinde hastalığın genel yapısına ve muhtemel yayılım riskine dair Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Leblebicioğlu değerli değerlendirmelerde bulundu. Hastalığın yayılım potansiyelini ele alan ve toplumdaki telaşlara karşılık veren Leblebicioğlu, beşerden beşere geçişin son derece az olması sebebiyle ufukta COVID-19 gibisi global bir kriz yaşanmayacağını belirtti. Hastalığın tıbbi yapısına dair ayrıntılar paylaşan Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Hantavirüsler, hayvanlardan insanlara bulaşan ve bedende akciğer, böbrek ve damar sistemlerini amaç alan virüslerdir,” dedi ve ekledi:

“Genellikle kemirgenlerin idrar, dışkı yahut tükürükleri ile temas sonucu ya da bu unsurların tozlarının solunmasıyla bulaşır.” Sürecin Türkiye’deki yansımalarına dair yetkili ağızdan gelen resmi açıklama ise vatandaşları rahatlattı: “Türkiye Sağlık Bakanlığı, 7 Mayıs 2026 tarihinde yaptığı resmi açıklamada ülkemizde hiçbir hantavirüs hadisesi tespit edilmediğini bildirmiştir. Bakanlık, durumun bilimsel prensipler doğrultusunda titizlikle izlendiğini ve kamuoyunun doğrulanmamış bilgilere prestij etmemesi gerektiğini vurgulamıştır.”

Hantavirüs nedir?

Bunyavirales ekibinin Hantaviridae ailesine mensup olan hantavirüsler, tabiatta çoğunlukla belli kemirgen rezervuarlarıyla direkt ilişkilendirilmektedir. Virüs, taşıyıcı pozisyonundaki bu hayvanlarda besbelli bir hastalık tablosu oluşturmadan çok uzun soluklu enfeksiyonlara yol açabilmektedir.

Bilim dünyası bugüne dek çok sayıda hantavirüs çeşidi tanımlamış olsa da bunlardan sırf küçük bir kümenin insan sıhhatini tehdit ettiği bilinmektedir. İnsanlardaki hantavirüs enfeksiyonları temelde iki ana sendromla kendisini göstermektedir. Avrupa ve Asya kıtalarında yüklü olarak görülen “Eski Dünya” hantavirüsleri Renal Sendromlu Hemorajik Ateş (HFRS) tablosuna yol açarken, Amerika kıtasına mahsus “Yeni Dünya” virüsleri ise Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu (HCPS) olarak isimlendirilen daha farklı bir klinik rahatsızlığa neden olmaktadır.

Risk faktörleri

İnsan enfeksiyonları ekseriyetle virüsü taşıyan kemirgenlerin yaşamsal faaliyetleri için uygun olan tarım alanları, ormanlık bölgeler, ahırlar, konutlar ve barakalar üzere kırsal yerleşim etraflarında ortaya çıkmaktadır. Hastalığın beşere geçişi büyük ölçüde enfekte kemirgenlerin dışkı, idrar yahut salyalarına direkt temas edilmesi yahut kontamine olmuş gereçlerin ellenmesi yoluyla gerçekleşmektedir.

Ayrıca kapalı, uygun havalandırılmayan yerlerin paklığı yahut ziraî faaliyetler sırasında havaya karışan virüslü tozların solunması riski önemli oranda artırmaktadır. Son derece az olmakla birlikte kemirgen ısırıklarının da bulaş zincirinde yer aldığı bilinmektedir. Beşerden beşere bulaş ise dünya genelinde kural dışı kabul edilmektedir; fakat bu durumun tıbbi literatüre geçen tek istisnası, Güney Amerika’da görülen ve yüksek vefat oranına sahip olan Andes virüsüdür. Bilhassa birebir meskeni paylaşan yahut hastayla uzun vadeli, yakın temas kuran bireyler ortasında, özellikle hastalığın birinci evrelerinde bu az beşerden beşere geçiş formunun yaşanabildiği rapor edilmektedir.