İran neden İsrail’e saldırmıyor? Kapalı mutabakat savları ve ABD’nin yeni gayesi

7 Ekim’den bu yana Gazze’de soykırım yapan katil İsrail ordusu son devirde Lübnan’ın güneyinde Hizbullah’a ilişkin olduğunu söylediği maksatları vurmayı sürdürüyor. Hizbullah da bunlara hava hücumla karşılık veriyor.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, Pazartesi gününden bu yana ömrünü yitirenlerin sayısının 700’ü aştığını duyurdu.

Kasım Süleymani suikasti, Şam büyükelçiliğine hücum, Hamas Siyasi Ofis Şefi İsmail Haniye’nin Mossad tarafından Tahran’da şehit edilişi ve son olarak Lübnan saldırısını hatırlatan Bostan, İran’ın sessiz kalışının art planında ABD ile yapılan mutabakat olabileceğini belirterek iki ülkenin mutabık kaldığı bahisleri tek tek sıraladı.

Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır ortasında kurulan ittifakın bu nedenle organize edildiğini belirten Bostan, Biden idaresinin Suudi Arabistan liderliğinde yeni bir Arap birliği kurmaya çalıştığını yazdı.

Çin’in ekonomik büyümesi ve Asya’daki ticaret ağını genişletmesi, ABD tarafından sırf ekonomik bir rekabet değil, ulusal güvenlik açısından da bir tehdit olarak görülüyor.

Ticaretin yanı sıra, Tayvan problemi ve Güney Çin Denizi’ndeki askeri tansiyonlar de bağlantıları daha da zorlaştırıyor.

Çin ise bu gelişmeler karşısında Tayvan Boğazı’nda sık sık askeri tatbikatlar düzenleyerek adaya karşı askeri baskıyı artırdı. 2023 yılında Çin, Tayvan etrafına savaş gemileri ve savaş uçakları göndererek ABD’nin müdahalelerine sert karşılık verdi.

ABD Ticaret Bakanlığı, ulusal güvenlik gerekçesiyle internet irtibatlı motorlu araçlarda Çin menşeli yazılım ve donanımların yasaklanmasını önerdi. Bu atak, Çinli araba üreticilerinin ABD pazarına erişimini büyük ölçüde engelleyebilecek bir adım olarak bedellendiriliyor.

Söz konusu düzenleme, gelecekte Amerikalı ve öbür büyük araba üreticilerini, araçlarından Çin imali yazılım ve donanımları çıkarmaya zorlayabilir.

Dünya ticaret istikrarları, son yıllarda Asya’ya gerçek kayma eğiliminde. Bilhassa Çin’in global iktisatta artan tesiri, bu değişimin en kıymetli faktörlerinden biri olarak öne çıkıyor. Çin, hem üretim gücü hem de teknolojik inovasyon alanında gösterdiği ilerlemelerle dünya ticaretinin merkezine yerleşmiş durumda. Nesil ve Yol Projesi ile kara ve deniz ticaret yollarını yine şekillendiren Çin, Asya’nın öbür büyük ekonomileriyle iş birliği yaparak bölgeyi global ticaretin ana üssü haline getirdi.

Asya-Pasifik bölgesi, dünya ticaret hacminin kıymetli bir kısmını karşılamakla kalmıyor, birebir vakitte dijital dönüşüm ve yeşil güç alanlarındaki yatırımlarıyla da geleceğin ticaretinde belirleyici rol oynuyor. Hindistan, Güney Kore ve Japonya üzere iktisatların de büyümesiyle Asya, dünya ticaretinin yük merkezini süratle batıdan doğuya kaydırıyor. Çin’in bu süreçte liderlik rolü üstlenmesi, global ticaretin Asya’ya kayışını hızlandırırken, Batı’daki klâsik ticaret merkezleri bu değişime adapte olmak için yeni stratejiler geliştiriyor.