Savaş kararını Çin dönüşü verebilir

Ortadoğu’da güç krizine sebep olan ABD-İran Savaşı’nın sonlanması istikametindeki umutlar, İran’ın ABD tarafından sunulan son barış teklifine verdiği karşılıkla yine geriledi. ABD tarafı, karşılığın tatmin edici olmadığını söyleyerek İran’dan nükleer programını sonlandırması tarafında güçlü garantiler istedi. İran tarafı ise karşılığın makul ve uygulanabilir olduğunu belirterek, “Hürmüz Boğazı’ndaki krizin tek nedeni ABD saldırganlığı” açıklamasını yaptı. Sürecin tıkandığı belirtilirken, İran’ın mutabakat için sunduğu yanıtı Çin ile de istişare ettiğini ilan etmesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Pekin ziyaretine kritik bir ehemmiyet kazandırdı.

Trump, dün yaptığı açıklamada da İran’ın gönderdiği son öneriyi “aptalca” olarak nitelendirerek, “Şu anda (ateşkesin) en zayıf anında olduğunu söyleyebilirim. Ömür takviyesine bağlı durumda” dedi.İran’la ateşkes mutabakatının şu anda çok zayıf bir durumda olduğunu belirten Trump, İran’a taarruzların sürebileceğini ima etti. Trump, “Ateşkes, inanılmaz derecede zayıf, şu anda en zayıf anında diyebilirim. (İran’ın gönderdiği teklif metni) Bu çöp modülünü okuduktan sonra, ki okumayı bile bitirmedim, ‘bunu okuyarak vaktimi boşa mı harcayacağım’ dedim, şu anda (ateşkesin) en zayıf anında olduğunu söyleyebilirim. Hayat takviyesine bağlı durumda” değerlendirmesini yaptı. ABD Başkanı, ayrıca İranlı göstericilere ulaştırılması gereken silahları ellerinde tuttukları gerekçesiyle bölgedeki Kürtler konusunda tenkitlerde bulunarak “Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı” sözlerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, müzakerelerin çıkmaza girdiği haberlerinin akabinde yaptığı açıklamada, “Önümüzde onurumuzla savaşı bitirecek müzakerelere girmek için seçeneklerimiz var” diye konuştu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise “Cevabımız makul ve uygulanabilirdi. Biz yalnızca kendi çıkarımızı değil tüm bölgenin çıkarını göz önünde bulunduruyoruz” dedi. Bekayi, “Hürmüz Boğazı, ABD-İsrail saldırganlığının başladığı 28 Şubat öncesi herkese açıktı. Bölgede Hürmüz Boğazı’nın sebep olduğu krizi biz değil ABD-İsrail saldırganlığı başlattı” dedi.

ABD tarafının İran’dan gelen yanıtı kâfi görmemesinin akabinde savaşın yine başlayabileceği yorumları ağırlık kazanıyor. ABD Başkanı Donald Trump uzun vakit evvel ilan ettiği Çin ziyareti için yarın Çin’in başşehri Pekin’e hareket edecek. Bekayi ise dünkü açıklamasında, sonuncu mutabakat için sundukları yanıtı Çin ile de konuştuklarını belirterek “Kendilerine, ABD’nin atacağı adımlar tansiyonu artırabilir dedik” tabirini kullandı. Bekayi’nin açıklaması, Çin’in muahede konusunda tarafların görüşünü birbirine yaklaştırmak için tesirli bir rol oynayabileceği yorumlarını beraberinde getirdi. Uzmanlar, Trump’ın savaşa dönüp dönmeyeceği tarafındaki kararını da Pekin dönüşü alacağını öne sürüyor.

Öte yandan, ABD ile İran ortasındaki sonuncu muahede görüşmelerinin ABD’nin İran’d an nükleer programından büsbütün vazgeçmesini istemekte ısrar etmesi yüzünden çıkmaza girdiği bedellendiriliyor. Wall Street Journal’in (WSJ) diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine nazaran, Tahran idaresi nükleer programını masaya getirmeye hazır olmakla birlikte nükleer tesisleri büsbütün kapatmayı reddediyor. Tahran ayrıyeten, Washington’ın talebinin bilakis uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmak için 20 yıldan çok daha bir müddet öngörüyor. Buna karşılık Tahran, zenginleştirdiği uranyumun üçüncü bir ülkeye taşınmasını onaylıyor. Bloomberg’e konuşan diplomatik kaynaklar ise Tahran’ın başka taleplerinin savaşın büsbütün sonlanması, Hürmüz Boğazı’nda bir dereceye kadar İran kontrolünün kabul edilmesi, ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını kaldırarak dondurduğu İran’a ilişkin paraları hür bırakması ve petrol ihracatına yönelik ambargodan vazgeçmesi biçiminde sıraladı.

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela’yı ABD’nin 51. eyaleti yapmayı “ciddi olarak” düşündüğünü söyledi. Amerikan Fox News muhabiri John Roberts’a telefonla verdiği röportajda, Venezuela ile ilgili kanılarını paylaşan Trump, “Venezuela Trump’ı seviyor” sözünü kullandı. Trump, Venezuela’da “40 trilyon dolarlık” petrol bulunduğuna işaret ederek, bu ülke kaynaklarının ABD için çok değerli olduğunun altını çizdi. Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun 2 Ocak’ta Caracas’taki konutundan ABD’ye götürülmesinin akabinde bu ülke ile petrol mutabakatı yapan Trump, Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez ile “iyi anlaştığını” dile getiriyor. ABD Başkanı Trump, daha önce de Venezuela’yı Amerika Birleşik Devletleri’ne bağlı bir eyalet yapmak istediği görüşünü lisana getirmişti.