Uzmanından “sirkadiyen ritmin bozulması Alzheimer ve kronik hastalıklara taban hazırlayabiliyor” uyarısı

Demirel, sirkadiyen ritmin, uykuya dalma ve uyanma süreçlerini düzenlediğini, tıpkı vakitte beden ısısı, gerilim hormonu kortizol, uyku hormonu melatonin ve iştah üzerinde belirleyici rol oynadığını anlattı.

Bu ritmin bozulmasının en besbelli tesirinin uyku tertibinde görüldüğünü belirten Demirel, “Uyku kalitesi bozulunca da beynin temizleme sistemi dediğimiz glimfatik sistemde bozulmalar olur. Bu da toksik proteinlerin beyinde birikimine sebep olur. Bu birikim örneğin, amiloid beta, tau üzere proteinlerin birikimi Alzheimer hastalığına sebep olabilir.” dedi.

Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun yalnızca demans ve Alzheimer’e sebep olmadığına değinerek, “Unutkanlığa sebep olabilir evet fakat bunun yanında hafıza problemleri, konsantrasyon zahmeti, kalp hastalıkları, psikiyatrik bozukluklar, obezite ve tekrar diyabete yani şeker hastalığına, aslında bunlar da dolaylı olarak unutkanlığa sebep olmakta.” değerlendirmesinde bulundu.

Sirkadiyen ritim bozukluğunun günlük hayat alışkanlıklarıyla direkt irtibatlı olduğunu vurgulayan Demirel, şöyle devam etti:

“Sirkadiyen ritim bozukluğu aslında uyku sisteminin bozulması. Örneğin gece vardiyasında çalışanlar, tekrar sık ülke ve saat dilimi değiştirmek zorunda olanlarda doğal ritim bozulmakta. Bunun yanında mavi ışık maruziyeti, yani telefon, bilgisayar ve tabletlerden yayılan ışık, bunların bilhassa gece maruziyeti önemli oranda sirkadiyen ritim bozukluğuna neden olmakta. Bunun yanında sistemsiz uyku, gece geç yatmak, geç uyanmak ya da gece geç yatıp erken saatte uyanmak, sistemsiz uyku ritmi de sirkadiyen ritim bozukluğuna neden oluyor.”

Demirel, bilhassa gece maruz kalınan mavi ışığın biyolojik saati önemli biçimde etkilediğini vurgulayarak, çok sayıda çalışmanın sirkadiyen ritim bozukluğunun demans ve çeşitli unutkanlık çeşitleriyle temaslı olduğunu ortaya koyduğunu kaydetti.

Bu durumun, beynin gereğince verimli çalışamamasından kaynaklandığını ve farklı hastalıklara yer hazırlayabildiğini anlatan Demirel, bu nedenle mavi ışık maruziyetinin kesinlikle azaltılması gerektiğinin altını çizdi.

Sirkadiyen ritmin düzenlenmesinin hayat kalitesini direkt artırdığına işaret eden Demirel, şu tekliflerde bulundu:

“Her gün tıpkı saatte yatıp tıpkı saatte kalkmayı öneriyoruz, hafta sonları da dahil. Olabildiğince gece 22.00 ve sabah 04.00-05.00 ortasında uykunun tercih edilmesini istiyoruz zira en düzgün melatoninin salgılandığı periyot, bu devir. Gece olabildiğince tablet, telefon ve hatta televizyondan uzak durulması, kafein tüketiminin azaltılması, tekrar nizamlı idman, yürüyüş yapmak, gece yiyecek yememek, bunların içerisinde.”

Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun bilhassa Alzheimer hastalarında sık görüldüğünü, bu hastaların gece uyanık kalıp gündüz ahenge eğiliminde olduğunu ve bu durumun hasta yakınları ile bakım verenlerin yükünü artırdığını söz etti.

Sirkadiyen ritim bozukluğunun, çağın önemsenmeyen lakin dikkate alınması gereken sorunu olduğunu vurgulayarak, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Beynin temizlenmesi dediğimiz glimfatik sistem en yeterli uykuda çalışır ve sirkadiyen ritim bozulduğunda bu sistem bozulur. Bu sistem bozulduğunda da beyin toksik unsurları atamaz ve bu da beyinde birikir. Bu ne yazık ki hafıza sıkıntıları, demans ve Alzheimer riskini önemli seviyede artırmakta. Bu nedenle sirkadiyen ritim bozukluğunu hafife almayın.”