DSÖ: Acil tedbir alınmazsa yıllık kanser hadiselerinin 2050’ye kadar yaklaşık 35 milyona ulaşması bekleniyor

DSÖ, Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) ile hazırladığı “2026 Küresel Kanser Durum Raporu” başlıklı raporunu açıkladı.

Milyonlarca kişinin kanserin fizikî, duygusal ve mali yüküyle karşı karşıya kaldığına işaret edilen raporda, “Kanser sebebiyle her gün 26 binden fazla kişini hayatını kaybediyor. Her yıl varsayımı 20,6 milyon yeni hadise ve yaklaşık 10 milyon vefatla kanser, kalp-damar hastalıklarından sonra global olarak ikinci önde gelen vefat sebebi olmaya devam ediyor” sözlerine yer verildi.

Raporda, bu eğilimi aksine çevirmek için kanserden etkilenenlerin sıhhat gereksinimlerine ve ömür tecrübelerine karşılık veren, insan merkezli bir yaklaşıma doğru temel bir değişime muhtaçlık duyulduğu belirtilerek “Acil tedbir alınmadığı takdirde yıllık kanser hadiselerinin 2050’ye kadar yaklaşık 35 milyona ulaşması bekleniyor” tabirleri kullanıldı.

Kanseri tedbire, teşhis, tedavi ve destekleyici bakıma erişimde kalıcı ve giderek artan eşitsizlikler olduğuna vurgu yapılan raporda, bu durum sebebiyle milyonlarca kişinin gereksinim duyduğu hizmetlerden yoksun kaldığının altı çizildi.

Raporda, “Analizlere nazaran, yüksek gelirli ülkelerde göğüs kanseri teşhisi konulan bayanların yüzde 87’si 5 yıl hayatta kalırken düşük gelirli ülkelerde bu oran yalnızca yüzde 42 civarında. Şu anda ülkelerin 3’te 1’inden daha azında kanser bakımı evrensel sağlık sigortası paketlerine dahil ediliyor” sözleri kullanıldı.

“Asya, 2024’te tüm kanser hadiselerinin yüzde 50,7’sini ve ölümlerin yüzde 56,5’ini oluşturarak en büyük hisseye sahip oldu. Bu da büyük nüfusunu yansıtıyor. Avrupa ise dünya nüfusunun yalnızca yaklaşık yüzde 9’una sahip olmasına karşın global olayların yüzde 21’ini ve ölümlerin yüzde 20’sini oluşturarak orantısız derecede yüksek bir yük taşıdı. Buna karşılık Afrika’daki birçok ülkede ve Asya’nın birtakım bölgelerinde daha düşük olay oranları görülürken orantısız derecede yüksek vefat oranları yaşanıyor.”

Raporda, akciğer kanserinin, global olarak kanser ölümlerinin önde gelen sebebi olmaya devam ettiği kaydedilerek akciğer, prostat ve kolorektal kanserlerinin erkeklerde en sık görülen kanserler arasında yer aldığı, göğüs, akciğer ve kolorektal kanserlerin bayanlarda yükün kıymetli bir kısmını oluşturduğu kaydedildi.

“Dünya genelinde kanser hadiselerinin neredeyse 4’te 1’i, bilhassa insan papillomavirüsü (HPV), hepatit B, C ile Helicobacter pylori üzere enfeksiyonlar, alkol ile tütün kullanımı, yüksek beden kitle indeksi ve yetersiz fizikî aktivite üzere önlenebilir risk faktörleriyle bağlantılı” bilgileri paylaşılan raporda, bunun da önlemenin kritik rolünü vurguladığı belirtildi.

Ülkelerin yüzde 82’sinin ulusal kanser denetim planlarına sahip olduğu vurgulanan raporda, bu oranın 2010’da yüzde 50 olduğu hatırlatıldı ve bu bahisteki siyasi kararlığın yükseldiğine değinildi.

Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Kanser, neredeyse hepimizi etkileyen son derece ferdî bir hastalıktır. Fakat bir kişinin kanserden kurtulup kurtulamayacağı asla nerede doğduğuna yahut ne kadar kazandığına bağlı olmamalı” sözlerini kullandı.

Ghebreyesus, raporda belgelenen eşitsizliklerin kaçınılmaz olmadığını kaydererek, bu eşitsizliklerin tercihlerin sonucu olduğunu, daha güçlü ve birleşik bir hareketle aksine çevrilebileceğinin altını çizdi.