Her 10 şahıstan birinde görülüyor: Böbrek taşında bu belirtilere dikkat

Medical Park TEM Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Kaplan, böbrek taşlarının oluşumu, belirtileri ve tedavi metotları hakkında ihtarlarda bulunarak, nizamlı sıvı tüketimi, istikrarlı beslenme ve hayat stili değişikliklerinin böbrek sıhhatini muhafazada hayati ehemmiyet taşıdığını söyledi.

Böbrek taşlarının idrarda bulunan minerallerin ve tuzların kristalleşmesi ile meydana geldiğini söyleyen Prof. Dr. Kaplan, “Normalde bu hususlar idrar yoluyla bedenden atılır. Lakin idrarın ağırlaşması, yetersiz sıvı alımı ve birtakım metabolik durumlar taş oluşumuna yer hazırlar. Mikroskobik kristaller vakitle birleşir ve böbrek taşlarını oluşturur. Taşlar çoğunlukla böbreklerde başlasa da üreter yahut mesane üzere idrar yollarının öteki kısımlarında de bulunabilir” diye konuştu.

Böbrek taşlarının her yaşta görülebileceğini söz eden Prof. Dr. Kaplan, “Böbrek taşları en sık 20-50 yaş ortası erişkinlerde görülür. Toplumda her 10 şahıstan biri ömrünün bir devrinde taş geliştirebilir. Son yıllarda görülme sıklığı arttı; bunun esas nedenleri sedanter hayat, obezite, sıhhatsiz beslenme ve metabolik hastalıklardır. “Eskiden her 3 erkek hastaya karşılık yalnızca 1 bayan böbrek taşı şikayeti yaşarken, günümüzde bu fark kapandı ve oran 2’ye 1 düzeyine kadar geriledi. Hasebiyle, bayanlarda böbrek taşı görülme oranı geçmişe nazaran arttı. Bu değişimde bilhassa obezite ve diyabet üzere metabolik hastalıkların toplumda giderek daha sık görülmesinin kıymetli rol oynadığı düşünülmektedir” dedi.

Prof. Dr. Kaplan, böbrek taşlarının oluşumunda tesirli olan esas faktörleri şöyle paylaştı:

“Yetersiz su tüketimi, çok tuz kullanımı ve hayvansal protein alımı, fazla C vitamini, ailede taş hikayesi, metabolik hastalıklar, idrar yolu enfeksiyonları ve üriner sistemin yapısal bozuklukları taş oluşumunu artırır. Çocuklarda ekseriyetle metabolik nedenler ön plandadır. Hareketsizlik ve obezite de kıymetli risk faktörlerindendir.”

Böbrek taşlarının en sık görülen belirtisinin ani ve şiddetli yan ağrısı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Kaplan, “Renal kolik olarak isimlendirilen bu ağrı çoklukla bel bölgesinde başlar ve kasığa yayılır. Taş üreter boyunca ilerlerse sık idrara çıkma ve daima idrar yapma hissi de ortaya çıkabilir. Ayrıyeten idrarda kan, bulantı, kusma ve idrar yaparken yanma görülebilir. Ağrının şiddeti taşın boyutuna, yerleşimine ve idrar akımına bağlıdır” dedi.

Sessiz taşlara da dikkat çeken Prof. Dr. Kaplan, “Bazı taşlar yıllarca sessiz formda böbrekte kalabilir yahut idrar yolundan fark edilmeden atılabilir. Bu taşlar çoklukla öbür nedenlerle yapılan ultrason yahut tomografi sırasında tesadüfen bulunur. Lakin uzun mühlet fark edilmeyen taşlar böbrek işlevlerini bozabilir ve böbreğin büsbütün çalışmaz hâle gelmesine yol açabilir. Bu yüzden sistemli denetimler çok önemlidir” sözlerini kullandı.

Taş oluşumunu önlemede kâfi sıvı alımının kritik olduğuna değinen Prof. Dr. Kaplan, şu bilgileri paylaştı:

“Günlük sıvı alımı 1,2 litre altında olursa taş riski bariz biçimde artar. Ortalama 2,5-3 litre sıvı tüketimi öneriyoruz. Sıvıyı gün boyunca tertipli aralıklarla almak idrarı seyrelterek kristal oluşum riskini azaltır. Kısa müddette çok ölçüde sıvı içmek yarar sağlamaz. Çok tuz, fazla hayvansal protein ve oksalat açısından varlıklı besinler (ıspanak, pancar, çikolata, kimi kuruyemişler) taş oluşumunu artırır. Yüksek doz C vitamini metabolizma sırasında oksalata dönüşerek risk yaratabilir. İstikrarlı beslenmek ve kâfi su içmek hami tesir sağlar.”

Böbrek taşlarının tedavisinde taşın boyutu, yerleşimi ve böbrek işlevleri belirleyici olduğunu kaydeden Prof. Dr. Kaplan, “Küçük taşlar bol sıvı ve medikal tedavi ile tabiatıyla düşebilir. Daha büyük yahut rahatsızlık veren taşlar için teknolojik prosedürler uygulanır. Bunlar ortasında beden dışı şok dalgaları ile taş kırma (ESWL), endoskopik taş cerrahileri, perkütan nefrolitotomi (PNL), laparoskopik ve robotik cerrahiler bulunur. Açık cerrahi artık nadiren tercih edilir.”

Prof. Dr. Kaplan, taşların tekrarlamasını önlemede şu tavsiyelerde bulundu:

“Taşın çeşidi araştırılmalı ve tedbirler buna nazaran alınmalıdır. Tertipli ve kâfi su içmek, tuz ve hayvansal protein alımını azaltmak, istikrarlı beslenmek ve tertipli fizikî aktivite taş oluşumunu mahzurlar. Kimi durumlarda taş önleyici ilaç tedavileri de gerekebilir.”

Böbrek sıhhati için yapılacak en kıymetli adımların aslında sağlıklı hayatın temel kuralları olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kaplan, “Yeterli su içmek, tuz ve işlenmiş besinleri sınırlamak, istikrarlı beslenmek, nizamlı idman yapmak ve sıhhat denetimlerini aksatmamak böbrek taşlarını önlemede büyük fark yaratır. Sessiz ilerleyen taşları fakat bu biçimde tespit edebilir ve böbrek işlevlerimizi koruyabiliriz” diyerek açıklamalarını sonlandırdı.