Yakıcı yaz sıcaklarında sıvı kaybı hastalıklara davetiye çıkarıyor

Haziranın son günlerinden itibaren Avrupa’nın büyük kısmını tesiri altına alan sıcak hava dalgası temmuz ayında da birçok ülkede hayatı olumsuz etkilemeye devam ediyor.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından desteklenen Avrupa Ölüm İzleme Ağı (EuroMOMO), 22-28 Haziran’ı kapsayan periyoda ait bilgileri yayımladı.

Buna nazaran, kelam konusu periyotta Avrupa ülkelerinde beklenen düzeyden 10 bin 651 fazla mevt kaydedilirken bunların 9 binden fazlasını 65 yaş ve üzerindeki şahıslar oluşturdu.

Bu devirde mevt oranlarındaki süratli artışın esas sebebi aşırı sıcaklar olarak gösterildi.

Sağlıklı Yaş Alma Hekimi Dr. Adnan Gürcan, AA muhabirine bahse ait değerlendirmede, aşırı sıcakların, bedenin ısı istikrarını bozarak bilhassa yaşlılar, çocuklar, gebeler ve kronik rahatsızlığı olanlar için önemli sıhhat riskleri oluşturduğunu söyledi.

Dr. Gürcan, bu devirde en sık karşılaşılan durumun sıvı kaybı olarak söz edilen “dehidrasyon” olduğunu belirtti.

Bunun bedenin terleme yoluyla kaybettiği su ve mineralleri yani elektrolitleri gereğince geri alamaması durumu olduğunu, aşırı halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ve idrar çıkışında azalma üzere belirtileri bulunduğunu aktaran Gürcan, ileri derecedeki sıvı kayıplarının böbrek yetmezliğine ve kalpte ritim bozukluklarına yol açabildiğini anlattı.

Gürcan, sıvı kaybının ve sıcak bitkinliğinin gölgede dinlenip, bol sıvı alarak denetim altına alınabildiğini, sıcak çarpmasının ise direkt acil tıbbi müdahale gerektiren çok önemli bir durum olduğunu lisana getirdi.

Aşırı sıcaklar karşısında herkesin dikkatli olması gerektiğini belirten Gürcan, birtakım kümelerin beden ısı istikrarını müdafaa yeteneğinin çok daha zayıf olduğunu söyledi.

Bu hassas kümenin içinde 65 yaş ve üzeri olanlar, bebekler, çocuklar, gebeler, kronik hastalar, diyabeti yahut kalp hastalığı bulunan bireylerin olduğuna dikkati çeken Gürcan, yaz aylarında bedenin ısı istikrarını korumak ve dehidrasyonu önlemek için su tüketiminin hayati değer taşıdığını vurguladı.

Gürcan, “Gün içine yayarak sık sık su içilmelidir. Ben hastalarıma ‘İdrar rengini takip edin.’ diyorum. En pratik dehidrasyon denetimidir. İdrar renginiz açık sarı yahut şeffaf olmalıdır. Koyu sarı ise ivedilikle su tüketiminizi artırmanız gerekir.” dedi.

Yaz aylarında güneş çarpmasında birinci alarm sinyallerinin aşırı halsizlik, bitkinlik, kas krampları, baş dönmesi, sersemlik, şiddetli baş ağrısı, bulantı, kusma yahut iştahsızlık olduğunu anlatan Gürcan, bunların görülmesi halinde çabucak 112 Acil Servisi’nin aranması gerektiğini kaydetti.

Dr. Gürcan, beden sıcaklığını düşürmek için koltuk altı, ense, göğüs ve kasık bölgelerine soğuk suyla ıslatılmış bezler yahut beze sarılı buz torbalarının konulmasını tavsiye ederek, “Varsa vantilatörle hava akımı sağlayın. Asla ağızdan sıvı yahut yiyecek vermeyin. Akciğerlere kaçarak boğulmaya yol açabilir. Bu durumda ambulans gelene kadar kişiyi yan yatırarak, biz buna koma konumu diyoruz, teneffüs yolunu açık tutun.” diye konuştu.

Yazın serinlenmek emeliyle yapılan yaygın kusurlardan birinin de sıcak basınca çabucak buzdolabından çıkan çok soğuk suları yahut buzlu içecekleri süratle tüketmek olduğuna değinen Gürcan, aşırı soğuk sıvıların birdenbire alınmasının boğazdaki damarların büzüşmesine, lokal bağışıklığın zayıflamasına, farenjit ve bademcik iltihabı üzere enfeksiyonların tetiklenmesine, mide kramplarına ve sindirim zorluğuna, vagus hududunun uyarılmasıyla ani kalp ritim bozukluklarına yol açabildiğini kaydetti.

Su yerine soğuk alkol, aşırı şekerli soğuk çaylar, asitli içecekler yahut yoğun kafeinli soğuk kahveler tüketmenin, duştan çıktıktan yahut denizden döndükten sonra saçları kurutmadan direkt esintili bir alana yahut klimanın, vantilatörün yahut açık pencerenin karşısına geçmenin yanlış olduğunu anlatan Gürcan, “Sindirimi güç olan yağlı, ağır, aşırı baharatlı yemekler ve hamur işleri yerine beden ısısını artırmayan zerzevat yemekleri, salatalar, meyveler ve yoğurt üzere hafif besinler tüketin. Yaz aylarında beslenme sisteminin temel hedefi, bedenin sindirim yükünü hafifletmek, iç ısıyı istikrarda tutmak ve terlemeyle kaybedilen su ve mineralleri yerine koymaktır.” bilgisini verdi.

Fizyoloji doktoru Dr. Nihan Gemici Elbir de aşırı sıcakların tesiriyle terleme sonucu kaybedilen sıvı ve elektrolitler yerine konmadığında böbrek işlevlerinin bozulabileceğini, tansiyonda düşüş olabileceğini, kalpte ritim bozukluklarının ortaya çıkabildiğini söyledi.

Sıcak dalgalarında kalp krizi ve inme hadiselerinde besbelli artış gördüklerine dikkati çeken Elbir, riskleri ciddiye alındığında sıcağa bağlı ölümlerin büyük ölçüde önlenebilir olduğunu belirtti.

Elbir, yaşlılarda susama hissinin azalması ve ter bezlerinin daha az faal çalışması sebebiyle farkına varmadan önemli sıvı kaybı yaşayabildiklerini vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Yaşlıların kullandıkları ilaçlar da bu tabloyu ağırlaştırabilir. Çocuklarda beden yüzeyinin kütleye oranının yüksek olması ve ısı düzenleme sistemlerinin şimdi tam olgunlaşmaması sebebiyle beden ısısı çok daha süratli yükselir. Hamilelerde artan kan hacmi ve metabolik yük sebebiyle sıcak, tansiyonun düşmesine, erken doğum riskinin artmasına ve ödemin belirginleşmesine yol açabilir. Kalp, böbrek, şeker ve teneffüs hastalığı olanlarda ise sıcak, mevcut hastalığın istikrarını bozarak tabloyu ağırlaştırabilir. Bu sebeple sıcak dalgalarında bu kümelerin yakın takibi, yalnızca ailelerin değil hepimizin sorumluluğudur.”

Elbir, klima kullanımında ülkü iç ortam sıcaklığının 22-24 derece olduğunu, iç ve dış ortam arasındaki farkın 8 dereceyi aşmamasına itina gösterilmesi gerektiğini tabir etti.

Aşırı sıcak olan periyotlarda, kapalı bir odada vantilatörün odayı tek başına serinletmediğini anlatan Elbir, bu durumda kapalı yerin kesinlikle havalandırılması gerektiğini belirtti.

Sıcak havalarda uyku sistemi, tansiyon ve genel hayat kalitesinin etkilendiğine işaret eden Elbir, şunları kaydetti:

“Uzayan sıcak dalgalarında toplumda sonluluk, tahammülsüzlük, dikkat dağınıklığı ve telaş belirtilerinde bariz artış görüyoruz. Sıcağın ruh sıhhati üzerindeki bu tesiri birçok vakit göz ardı ediliyor. Fizyolojik olarak da sıcakta damarlar genişlediği için tansiyon düşme eğilimindedir. Bu durum bilhassa tansiyon ilacı kullananlarda baş dönmesi ve halsizliğe yol açabilir. Uyku için yatmadan evvel ılık bir duş alınması, akşam yemeğinin hafif tutulması ve yatak odasının gündüz saatlerinde serin tutulması işe yarayan kolay tedbirlerdir.”